ممسني يكي از شهرستان‌‌هاي استان فارس است كه در شمال باختري اين استان واقع شده است. منطقه‌ای که ممسنی در آن ايجاد شده است، اولين بار به خاطر وجود مراتع غنی مورد توجه اقوامی كه دارای معيشتی مبتنی بر دام‌داری بوده اند، قرار گرفت. به همين خاطر، اولين اقوام ساكن در اين شهر قوم شول (جزو اقوام لر) بوده اند. در دوره معاصر و با كشف منابع نفتی در حوزه ممسنی، اين شهر مورد توجه مجدد قرار گرفت. بافته‌های داری مهم‌ترين صنايع دستی شهرستان ممسنی را تشکيل می دهند. قالی‌بافی با طرح‌های ترکی و لری در اين منطقه رواج دارد و بيش تر توسط زنان و دختران تهيه و توليد می شوند. گليم بافی‌و جاجيم‌بافی نيز از ديگر صنايع مهم اهالی ممسنی است که در شهر ها و روستاهای اطراف منطقه رايج است. جاذبه های متعدد طبيعی به همراه بناهای کهن تاريخی، مهم ترين مکان های ديدنی شهرستان ممسنی را تشکيل می دهند. رودخانه ها و کوه‌های متعدد به همراه گردشگاه‌های زيبا، از جمله جاذبه های طبيعی شهرستان ممسنی به شمار می آيند. گردشگاه ديمه ميل‌ باغستان بسيار زيبا و دل‌انگيزی است که اطراف آن پر از گل ها و گياهان معطر و چشمه های پرآب است. قلعه سفيدقلعه معروفی که قدمت آن به پيش از عهد عيلامی‌ها می‌‌رسد،قلعه شاه جهان احمد که به احتمال قوی به دوران هخامنشی يا اشكانی تعلق دارد و ديمه ميل يا ميل اژدها که قدمت تاريخی آن به دوره سلوكيان يا پارتيان می ‌رسد، برخی از مکان های ديدنی اين شهرستان را تشكيل مي‌دهند.

 

مکان های دیدنی و تاریخی


جاذبه‌های‌ متعدد طبيعی به همراه بناهای کهن تاريخی، مهم ترين مکان های ديدنی شهرستان ممسنی را تشکيل می دهند. رودخانه ها و کوه های متعدد به همراه گردشگاه های زيبا، از جمله جاذبه های طبيعی شهرستان ممسنی به شمار می آيند. گردشگاه ديمه ميل باغستان بسيار زيبا و دل‌انگيزی است که اطراف آن پر از گل ها و گياهان معطر و چشمه های پرآب است. قلعه سفيد قلعه معروفی که قدمت آن به پيش از عهد عيلامی ها می ‌رسد، قلعه شاه جهان احمد که به احتمال قوی به دوران هخامنشی يا اشكانی تعلق دارد و ديمه ميل يا ميل اژدها که قدمت تاريخی آن به دوره سلوكيان يا پارتيان می ‌رسد، برخی از مکان های ديدنی اين شهرستان را تشكيل مي‌دهند. مکان های ديدنی و تاريخی اين شهرستان عبارتند از: امام زاده در آهنين، امام زاده شاه زاده علاءالدين، بنای عمارت، بنای کل لوله، شهر قديمی چشمه سردو، قلعه سفيد، قلعه شاه جهان احمد، قلعه چرو، قلعه ككا، ديمه ميل (ميل آزاد يا ميل اژدها)، كتيبه‌های كورنگون (كرنگون)، نقش بهرام و پل فهليان. 


صنايع و معادن


صنايع كارخانه ای نيز در اين منطقه از رونق نسبی برخوردار است كارخانه های قند و تلمبه خانه شركت نفت در اين شهرستان وجود دارد. به طور كلی اين منطقه نفت خيز بوده و مدتی است كه در حد فاصل نور آباد و بابا منير عمليات حفاری جهت استخراج نفت آغاز شده است. به طور كلی از محصولات اين شهرستان مقداری برنج، جو، مركبات و گوشت به نواحی مجاور به خصوص جنوب صادر می‌شود.  


کشاورزی و دام داری


اقتصاد شهرستان ممسنی بر پايه كشاورزی، دام داری و قالی بافی استوار است. آب كشاورزی در اين منطقه از چشمه، كاريزها، چاه ها و رودخانه ها تامين می گردد. مهم ترين فرآورده های كشاورزی آن عبارتند از: برنج، گندم، جو، مركبات و خرما. در آبادی های اين شهرستان دام داری رونق بسيار داشته و دام ها بيش‌تر شامل گوسفند و گاو است. 


مشخصات جغرافيايي


نور آباد مركز شهرستان ممسنی در 51 درجه و 31 دقيقه طول جغرافيايی و 30 درجه و 7 دقيقه عرض جغرافيايی و در ارتفاع 920 متری از سطح دريا واقع شده است. شهرستان ممسنی از شمال و باختر به استان کهگيلويه و بوير احمد، از خاور به شهرستان سپيدان، از جنوب خاوری به شهرستان شيراز، از جنوب به شهرستان كازرون و از جنوب باختر به استان بوشهر محدود می‌شود. شهرستان ممسنی كه مركز آن نور آباد است دارای دو بخش به نام های حومه و ماهور ميلاتی است. رودخانه فهيلان مهم ترين رودخانه اين شهرستان و آب و هوای آن معتدل است. مسيرهاي ارتباطي اين شهرستان با مناطق اطراف عبارتند از:
- راه نور آباد – دو گنبدان به سوی شمال باختری به طول 120 كيلومتر. اين راه در 20 كيلومتری شمال نور آباد از يک راه به سوی شمال نور آباد به ياسوج متصل می شود.
- راه نور آباد – شيراز به سوی جنوب خاوری به طول 180 كيلومتر
- راه نور آباد- بندر گناوه به طول 245 كيلومتر. بابا منير مركز بخش ماهور ميلانی در كيلومتر 65 اين راه قرار گرفته است.
جمعيت شهرستان ممسنی در سرشماری سال 1375 برابر با 161243 نفر برآورده شده است. اهالی اين شهرستان از نژاد آريايی بوده و به زبان فارسی با گويش لری سخن می گويند. مردم شهرستان ممسنی مسلمان و شيعه مذهب هستند.  


وجه تسميه و پيشينه تاريخي


ممسنی را «شولستان» نيز خوانده اند كه به معنای سرزمين شول هاست. شول ها يكی از طوايف سابق لرستان بودند كه بعد از استقرار در اين ناحيه، به اين نام مشهور شدند. مركز ولايتی كه ممسنی در آن قرار داشت، شهر شاهپور در چند كيلومتری كازرون بود كه نوشته اند در زمان تزلزل حكومت ساسانيان، به وسيله ابوسعيد كازرونی شبانكاره با خاک يكسان شد. ولی در زمان حكومت سلجوقيان دوباره تعمير و بازسازی شد و رونق گذشته خود را باز يافت. منطقه ای که ممسنی در آن ايجاد شده است، اولين بار به خاطر وجود مراتع غنی مورد توجه اقوامی كه دارای معيشتی مبتنی بر دام داری بوده اند، قرار گرفت. به همين خاطر، اولين اقوام ساكن در اين شهر قوم شول (جزو اقوام لر) بوده اند. در دوره معاصر و با كشف منابع نفتی در حوزه ممسنی، اين شهر مورد توجه مجدد قرار گرفت.